Cửa tự động dùng cho sơ tán khẩn cấp là giải pháp được nhiều công trình quan tâm khi thiết kế lối ra vào cho trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn và tòa nhà đông người. Khác với cửa chỉ phục vụ di chuyển hằng ngày, hệ cửa tại vị trí liên quan đến thoát nạn phải được đánh giá kỹ về khả năng mở, trạng thái khi mất điện và phương án vận hành khi xảy ra sự cố. Trong bài viết này, Vinalock sẽ giúp bạn tìm hiểu các loại cửa phù hợp, những yêu cầu kỹ thuật quan trọng và cách lựa chọn giải pháp theo điều kiện thực tế của công trình.
Cửa tự động dùng cho sơ tán khẩn cấp là gì?
Cửa tự động dùng cho sơ tán khẩn cấp là hệ cửa có cơ cấu đóng mở bằng điện, được thiết kế hoặc cấu hình để hỗ trợ người sử dụng di chuyển qua lối đi trong các tình huống cần sơ tán.

Trong điều kiện bình thường, cửa có thể sử dụng motor, cảm biến và bộ điều khiển để tự động đóng mở. Khi xảy ra sự cố, hệ thống cần thực hiện chức năng phù hợp với phương án thoát nạn đã được thiết kế.
Tùy loại cửa, giải pháp này có thể bao gồm:
- Mở bung thủ công: Cánh có thể được đẩy mở theo cơ cấu breakout mà không cần chờ chuyển động trượt.
- Mở khẩn cấp tự động: Bộ điều khiển thực hiện thao tác mở theo chương trình và tín hiệu được thiết kế.
- Nhả khóa hoặc mở bằng tay: Người bên trong có thể sử dụng lối đi theo cơ chế được quy định.
- Nguồn điện dự phòng: Hỗ trợ thực hiện chức năng cần thiết khi nguồn điện chính bị gián đoạn.
Tuy nhiên, không phải hệ cửa nào cũng được trang bị tất cả các chức năng trên. Khả năng sử dụng làm lối thoát nạn còn phụ thuộc vào vị trí lắp đặt và yêu cầu pháp lý áp dụng.
Đặc biệt, cửa tự động có chức năng mở khẩn cấp không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện làm cửa trên lối ra thoát nạn. Việc lựa chọn phải đối chiếu hồ sơ thiết kế và quy chuẩn phòng cháy chữa cháy của công trình.
Cửa tự động thông thường khác cửa phục vụ sơ tán thế nào?
Sự khác biệt không nhất thiết nằm ở hình dáng bên ngoài. Hai bộ cửa kính trượt có thể trông giống nhau nhưng sử dụng cơ cấu và chức năng an toàn khác nhau.
| Tiêu chí | Cửa tự động thông thường | Cửa phục vụ sơ tán khẩn cấp |
|---|---|---|
| Mục đích chính | Thuận tiện ra vào | Bảo đảm chức năng lối đi theo thiết kế thoát nạn |
| Chế độ hoạt động | Đóng mở theo cảm biến | Có phương án vận hành khi xảy ra sự cố |
| Khi mất điện | Tùy cấu hình | Phải đáp ứng phương án thoát nạn yêu cầu |
| Khóa cửa | Theo nhu cầu an ninh | Không được cản trở việc thoát ra trái quy định |
| Mở thủ công | Tùy loại cửa | Cần được đánh giá theo thiết kế |
| Kiểm tra | Vận hành và an toàn sử dụng | Thêm chức năng khẩn cấp, liên động và thoát nạn |
Bảng trên không có nghĩa cửa phục vụ sơ tán bắt buộc phải có motor mạnh hơn hoặc đóng mở nhanh hơn.
Yếu tố cốt lõi là khả năng thực hiện đúng chức năng an toàn trong những tình huống được dự kiến, kể cả khi hệ thống điện hoặc điều khiển gặp sự cố.
Vì vậy, khi lựa chọn cửa tự động, cần xác định ngay từ đầu cửa chỉ phục vụ lối vào thông thường hay còn nằm trên đường thoát nạn của công trình.
Những yêu cầu quan trọng đối với cửa sơ tán khẩn cấp
Để đánh giá một hệ cửa có phù hợp hay không, không nên chỉ dựa vào thông số motor hoặc khả năng mở bằng tay. Cần xem xét đồng thời chức năng an toàn, cấu tạo và điều kiện sử dụng.
Khả năng mở lối đi khi xảy ra sự cố
Đây là yêu cầu cần được xác định đầu tiên. Khi có tình huống phải sơ tán, người bên trong cần tiếp cận được lối ra và sử dụng cửa theo phương án thoát nạn đã được thiết kế.
Với cửa trượt có cơ cấu breakout, cánh có thể được mở bung theo hướng quy định. Một số hệ cửa khác sử dụng chương trình mở khẩn cấp hoặc cơ cấu vận hành riêng.
Tuy nhiên, không nên mặc định cửa có nút mở khẩn cấp là đủ điều kiện sử dụng tại mọi lối thoát nạn.
Cần kiểm tra chức năng mở trong các tình huống mất điện, lỗi điều khiển và khi hệ thống đang ở chế độ khóa.
Chiều rộng thông thủy và khả năng lưu thông
Chiều rộng thông thủy là khoảng trống thực tế còn lại để người đi qua khi cửa mở theo phương án sử dụng.
Một hệ cửa có kích thước tổng thể lớn nhưng cánh chỉ mở được một phần có thể không tạo ra khoảng thông thủy như mong muốn.
Với khu vực đông người, cần đánh giá số lượng người có thể sử dụng lối ra theo thiết kế, điều kiện di chuyển và các yêu cầu về chiều rộng thoát nạn.
Đặc biệt, tại bệnh viện hoặc cơ sở chăm sóc sức khỏe, cần tính đến người sử dụng xe lăn, giường bệnh và thiết bị hỗ trợ.
Không nên lấy chiều rộng ô chờ làm chiều rộng thoát nạn khi chưa xác định được khoảng mở thực tế.

Chức năng khi mất điện
Khi nguồn điện bị gián đoạn, các hệ cửa tự động có thể chuyển sang những trạng thái khác nhau tùy thiết kế.
Một số hệ sử dụng pin dự phòng để thực hiện thao tác mở. Những hệ khác có cơ cấu cơ khí cho phép mở bằng tay hoặc nhả khóa theo chương trình an toàn.
Cần phân biệt rõ hai giải pháp:
- Nguồn dự phòng giúp cửa tiếp tục hoạt động hoặc thực hiện thao tác khẩn cấp.
- Cơ cấu mở bằng tay cho phép sử dụng cửa theo thiết kế mà không phụ thuộc hoàn toàn vào motor.
Việc trang bị bộ lưu điện UPS cửa tự động không mặc nhiên bảo đảm cửa sẽ tự mở khi mất điện. Chức năng thực tế phụ thuộc vào thiết bị, bộ điều khiển và phương án được cấu hình.
Liên động với hệ thống báo cháy
Tại những công trình có yêu cầu liên động, hệ cửa có thể cần tiếp nhận tín hiệu từ hệ thống báo cháy hoặc hệ thống quản lý an toàn của tòa nhà.
Khi có tín hiệu hợp lệ, bộ điều khiển phải thực hiện đúng chương trình đã thiết kế, chẳng hạn kích hoạt chế độ mở thoát nạn hoặc nhả khóa phù hợp.
Tuy nhiên, không phải mọi cửa trong công trình đều phải mở khi có cháy. Những cửa có chức năng ngăn cháy, ngăn khói có thể cần đóng kín theo yêu cầu bảo vệ.
Vì vậy, không nên tự đấu nối tín hiệu báo cháy vào bộ motor rồi mặc định hệ thống đã đáp ứng quy định phòng cháy chữa cháy.
Cảm biến và khả năng bảo vệ người sử dụng
Trong quá trình vận hành bình thường, cảm biến giúp phát hiện người tiếp cận và những đối tượng nằm trong vùng nguy hiểm.
Đối với lối đi đông người, cần kiểm tra đầy đủ vùng nhận diện để hạn chế nguy cơ cửa đóng vào người hoặc gây va chạm trong quá trình mở.
Khi thiết kế chức năng sơ tán, kỹ thuật viên cũng cần đánh giá cách hệ cửa xử lý tín hiệu an toàn trong các trạng thái khẩn cấp.
Không nên tự vô hiệu hóa cảm biến an toàn cửa tự động hoặc thay đổi thông số điều khiển khi chưa có tài liệu kỹ thuật và phương án được phê duyệt.
Khả năng mở cửa không cần chìa từ bên trong
Tại những vị trí có yêu cầu thoát nạn, hệ khóa không được tạo ra trở ngại trái với quy định áp dụng.
Với các cửa liên quan đến đường thoát nạn, cần xem xét trạng thái khóa khi có báo cháy, mất điện và khi người bên trong cần đi ra.
Không nên sử dụng chế độ Night hoặc Lock như một phương án an ninh độc lập mà bỏ qua nhu cầu thoát nạn của người còn bên trong công trình.
Đặc biệt, chức năng khóa điện cần được đánh giá cùng với cơ cấu cửa và hệ thống báo cháy, thay vì lựa chọn riêng từng thiết bị.
Những loại cửa tự động có thể cân nhắc cho sơ tán
Không có một loại cửa phù hợp với mọi công trình. Việc lựa chọn phụ thuộc vào chức năng của lối đi, khoảng thông thủy và những yêu cầu an toàn cụ thể.
Cửa trượt tự động có cơ cấu breakout
Cửa breakout là một dạng cửa trượt tự động được bổ sung cơ cấu cho phép cánh mở bung khi cần.
Trong điều kiện bình thường, cánh trượt ngang nhờ motor. Khi sử dụng cơ cấu breakout theo đúng thiết kế, cánh có thể xoay mở theo hướng quy định để tạo thêm không gian đi qua.

Một số cấu hình còn cho phép mở các tấm vách bên, giúp khai thác khoảng mở lớn hơn so với trạng thái trượt thông thường.
Giải pháp này phù hợp để nghiên cứu tại những công trình vừa cần đóng mở tự động hằng ngày, vừa có nhu cầu mở rộng lối đi trong các tình huống đặc biệt.
Tuy nhiên, khả năng mở bung không phải bằng chứng duy nhất về tính phù hợp với lối thoát nạn. Cần kiểm tra điều kiện sử dụng theo quy chuẩn áp dụng cho công trình.
Khách hàng có thể tham khảo danh mục cửa trượt mở gấp để tìm hiểu những dòng thiết bị Vinalock đang giới thiệu.
Cửa trượt tự động có chức năng mở khẩn cấp
Một số hệ cửa trượt chuyên dụng có thể sử dụng giải pháp điều khiển an toàn để mở khi nhận tín hiệu khẩn cấp hoặc khi phát hiện lỗi thuộc những tình huống đã được thiết kế.
Khác với cửa breakout, cấu hình này không nhất thiết sử dụng cơ cấu xoay mở cánh.
Để đánh giá khả năng sử dụng trên đường thoát nạn, cần kiểm tra tài liệu kỹ thuật, hệ thống điều khiển an toàn và yêu cầu nghiệm thu.
Không nên sử dụng một bộ cửa trượt thông thường rồi chỉ bổ sung UPS hoặc nút nhấn để kết luận rằng cửa đã trở thành hệ thống thoát nạn chuyên dụng.
Cửa mở cánh tự động
Cửa mở cánh tự động vận hành theo chuyển động xoay quanh bản lề hoặc trục cửa.
Tại một số vị trí, giải pháp này có thể được nghiên cứu cùng cơ cấu mở bằng tay, phụ kiện khóa và chương trình điều khiển phù hợp.
Tuy nhiên, cửa mở cánh tự động thông thường không mặc nhiên đáp ứng yêu cầu thoát nạn. Cần kiểm tra chiều mở, cơ cấu vận hành và chức năng khi mất điện.
Đặc biệt, đối với những cửa có nhiệm vụ ngăn cháy hoặc ngăn khói, yêu cầu về trạng thái đóng phải được xem xét riêng.
Các giải pháp cửa trượt mở gấp tại Vinalock
Vinalock hiện giới thiệu những dòng cửa trượt mở gấp có cơ cấu mở bung, phù hợp để chủ đầu tư nghiên cứu khi công trình cần lối đi có khả năng mở rộng.
Cửa trượt mở gấp Deutschtec BO240 – Đức
Dòng Deutschtec BO240 sử dụng cơ cấu cửa trượt tự động kết hợp khả năng mở xoay cánh trong những tình huống đặc biệt. Hệ cửa có thể mở cánh theo góc 90 độ và cho phép mở thêm các phần vách được thiết kế tương ứng.
Một số thông số được công bố gồm:
| Thông số | Deutschtec BO240 |
|---|---|
| Công suất motor | 100W |
| Tải trọng cánh tối đa | 2 x 150 kg |
| Chiều rộng thông thủy tối đa công bố | 3.000 mm |
| Cơ cấu đặc biệt | Mở bung cánh theo thiết kế |
| Phụ kiện liên quan | Có khả năng kết nối một số thiết bị an toàn và khẩn cấp |
Những thông số này là dữ liệu sản phẩm, không thay thế việc kiểm tra hồ sơ kỹ thuật hoặc xác nhận khả năng sử dụng tại một lối thoát nạn cụ thể.
Cửa trượt mở gấp Dream – Nhật Bản
Dòng cửa trượt mở gấp Dream cũng có khả năng mở bung cánh khi cần. Nhóm sản phẩm có các phiên bản Dream SW và Dream PS, với giới hạn tải trọng cánh khác nhau.
Khi lựa chọn, cần xác định phiên bản phù hợp, kích thước ô cửa, trọng lượng cánh và những phụ kiện an toàn được sử dụng thực tế.
Cả Deutschtec BO240 và Dream đều cần được đối chiếu với yêu cầu thoát nạn của từng công trình trước khi quyết định lắp đặt. Không nên chỉ dựa vào tên gọi cửa thoát hiểm hoặc khả năng đẩy bung cánh để xác nhận đáp ứng toàn bộ quy định PCCC.
Quy định về cửa trên lối ra thoát nạn cần lưu ý
Tại Việt Nam, việc lựa chọn cửa cho đường thoát nạn cần căn cứ vào QCVN 06:2022/BXD cùng Sửa đổi 1:2023 và các quy định áp dụng cho từng công trình.
Theo nội dung sửa đổi tại mục 3.2.3, cửa trượt hoặc cửa xếp có thể được sử dụng trên lối ra thoát nạn trong những trường hợp được phép, nhưng có các trường hợp loại trừ liên quan đến yêu cầu chịu lửa, tự đóng và một số nhóm công trình.
Quy định cũng đặt ra yêu cầu về biển thông báo hoặc ghi chú loại cửa và chiều mở đối với trường hợp được phép sử dụng.
Ngoài ra, cần phân biệt hai khái niệm:
- Lối ra thoát nạn: Lối ra được xác định đáp ứng các yêu cầu để tính toán phương án thoát nạn.
- Lối ra khẩn cấp: Có thể hỗ trợ tăng mức độ an toàn nhưng không mặc nhiên được tính là lối ra thoát nạn.
Vì vậy, một cửa breakout có thể tạo khoảng mở lớn nhưng chưa chắc được công nhận là lối ra thoát nạn trong mọi điều kiện.
Chủ đầu tư cần đối chiếu hồ sơ thiết kế PCCC, công năng công trình và yêu cầu áp dụng trước khi chốt hệ cửa. Việc xác nhận tính phù hợp cần dựa trên hồ sơ và quy trình chuyên môn, không chỉ theo nội dung giới thiệu sản phẩm.
Cách lựa chọn cửa tự động cho từng công trình
Mỗi công trình có đặc điểm sử dụng và phương án sơ tán khác nhau. Do đó, việc chọn hệ cửa phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế, không chỉ dựa trên kích thước hoặc thương hiệu.
| Công trình | Vấn đề cần ưu tiên |
|---|---|
| Trung tâm thương mại | Lưu lượng người, chiều rộng lối ra, phương án thoát nạn |
| Bệnh viện | Khả năng di chuyển giường bệnh, xe lăn, thiết bị |
| Khách sạn | Khách lưu trú, sử dụng ban đêm, kiểm soát ra vào |
| Tòa nhà văn phòng | Liên động hệ thống, phương án mở khi mất điện |
| Showroom | Chiều rộng thông thủy và cơ cấu mở rộng lối đi |
| Nhà xưởng | Đặc điểm khu vực sản xuất, số người và đường thoát nạn |
Bảng trên chỉ giúp xác định những nội dung cần khảo sát. Không có nghĩa cứ là bệnh viện hoặc trung tâm thương mại thì bắt buộc phải sử dụng cửa breakout.
Ví dụ, tại bệnh viện, lối đi dành cho giường bệnh cần khoảng mở và điều kiện di chuyển phù hợp. Tuy nhiên, cửa nằm trên đường thoát nạn còn phải đáp ứng những yêu cầu an toàn riêng.
Với tòa nhà văn phòng, việc bố trí cửa cũng cần được đánh giá đồng bộ với hệ thống quản lý tòa nhà, báo cháy và các lối ra khác.
Checklist trước khi lắp đặt cửa sơ tán khẩn cấp
Trước khi lựa chọn sản phẩm, chủ đầu tư nên thống nhất thông tin giữa đơn vị thiết kế, nhà thầu PCCC và đơn vị cung cấp cửa.
Những câu hỏi cần làm rõ gồm:
- Cửa có nằm trên đường thoát nạn được xác định trong hồ sơ thiết kế không?
- Loại cửa đó có được phép sử dụng tại vị trí này không?
- Chiều rộng thông thủy yêu cầu là bao nhiêu?
- Khi mất điện, cánh và khóa chuyển sang trạng thái nào?
- Khi có tín hiệu báo cháy, bộ điều khiển thực hiện chức năng gì?
- Có thể mở cửa bằng tay trong tình huống cần thiết không?
- Có yêu cầu trang bị nguồn dự phòng hoặc thiết bị khẩn cấp không?
- Các chức năng an toàn sẽ được kiểm tra, nghiệm thu như thế nào?
Việc trả lời đầy đủ những câu hỏi này giúp giảm nguy cơ lựa chọn sai cấu hình và phải thay đổi hệ cửa sau khi công trình đã hoàn thiện.
Đặc biệt, nếu dự kiến giữ lại một bộ cửa cũ và bổ sung chức năng mở khẩn cấp, cần đánh giá khả năng tương thích của toàn bộ hệ thống, không chỉ thay bộ điều khiển.
Bảo trì và kiểm tra chức năng sơ tán khẩn cấp
Một hệ cửa có chức năng mở khẩn cấp cần được kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn nhà sản xuất và yêu cầu quản lý an toàn của công trình.
Những hạng mục cần chú ý gồm:
- Cơ cấu mở: Kiểm tra khả năng vận hành theo phương án khẩn cấp được thiết kế.
- Khóa điện: Xác nhận trạng thái khóa và nhả khóa trong những tình huống yêu cầu.
- Nguồn dự phòng: Đánh giá tình trạng pin, khả năng cấp điện và cảnh báo lỗi.
- Bộ điều khiển: Kiểm tra các đầu vào tín hiệu và chức năng liên động.
- Cảm biến: Xác nhận khả năng bảo vệ người trong quá trình vận hành.
- Cơ cấu cơ khí: Kiểm tra ray, con lăn, bản lề hoặc bộ phận breakout.
Các phép thử liên quan đến báo cháy, ngắt nguồn và mở bung cánh cần được thực hiện theo kế hoạch, có biện pháp kiểm soát an toàn và nhân sự phù hợp.

Không nên tự kích hoạt báo cháy hoặc đẩy bung cánh khi công trình đang đông người chỉ để kiểm tra khả năng mở.
Khách hàng có thể tham khảo thêm quy trình bảo trì cửa tự động để phối hợp công việc kiểm tra kỹ thuật với lịch quản lý thiết bị của công trình.
Câu hỏi thường gặp
Cửa trượt tự động có được dùng làm cửa thoát nạn không?
Có thể trong những trường hợp được quy chuẩn cho phép và đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng. Không phải mọi cửa trượt tự động đều được sử dụng trên lối ra thoát nạn. Cần đối chiếu hồ sơ thiết kế và quy định PCCC của công trình.
Cửa breakout có cần điện để mở bung không?
Với cấu hình breakout cơ khí được thiết kế cho thao tác mở thủ công, cánh có thể được mở bung bằng lực tác động phù hợp mà không cần motor thực hiện hành trình trượt. Tuy nhiên, thao tác và điều kiện mở phải tuân theo thiết kế từng model.
Cửa tự động có tự mở khi báo cháy không?
Không phải mọi hệ cửa đều có chức năng này. Việc tự mở phụ thuộc vào cấu hình điều khiển, khả năng nhận tín hiệu và yêu cầu thiết kế. Một số cửa có chức năng ngăn cháy, ngăn khói lại phải đóng theo phương án an toàn.
Mất điện có làm cửa sơ tán bị khóa không?
Trạng thái cửa và khóa phụ thuộc vào cơ cấu thiết kế. Với cửa trên lối thoát nạn, phương án mất điện phải đáp ứng yêu cầu áp dụng. Không nên mặc định cứ có UPS thì cửa sẽ mở hoặc cứ mất điện thì khóa sẽ tự nhả.
Có thể biến cửa tự động thường thành cửa thoát nạn không?
Không thể kết luận chỉ bằng cách lắp thêm cảm biến, UPS hoặc nút nhấn khẩn cấp. Cần đánh giá kết cấu, bộ truyền động, cơ chế mở, hệ khóa và điều kiện pháp lý của vị trí lắp đặt. Nếu không đáp ứng, có thể phải sử dụng hệ cửa phù hợp khác.
Vinalock tư vấn cửa tự động phục vụ sơ tán khẩn cấp
Cửa tự động dùng cho sơ tán khẩn cấp cần được lựa chọn dựa trên chức năng lối ra, chiều rộng thông thủy, khả năng mở khi mất điện và yêu cầu liên động với hệ thống an toàn của công trình. Các dòng cửa trượt có cơ cấu breakout có thể là giải pháp đáng cân nhắc, nhưng việc sử dụng tại lối thoát nạn phải được đối chiếu với hồ sơ thiết kế và quy chuẩn áp dụng.
Vinalock hiện cung cấp các dòng cửa trượt mở gấp Deutschtec, Dream cùng nhiều giải pháp cửa tự động khác. Khách hàng có thể liên hệ hotline 088.888.3356 để trao đổi nhu cầu, khảo sát điều kiện lắp đặt và lựa chọn cấu hình thiết bị phù hợp với phương án đã được thiết kế cho công trình.

Cổng tự động
Cửa tự động
Cổng xếp inox
Khóa vân tay